BẢN TIN SỞ HỮU TRÍ TUỆ SỐ 09
 

(Được thực hiện với sự liên kết của Công ty tư vấn luật LEADCO)

Để luôn được nhận những thông tin mới nhất về pháp luật, hãy đăng ký nhận bản tin định kỳ SMEnet, bạn hãy bấm vào đây. Để được tư vấn về pháp luật nếu bạn còn những thắc mắc, hãy bấm vào đây. Để nhận đựoc nội dung chi tiết các văn bản pháp luật mới , hãy bấm vào đây.

Bản tin Sở hữu trí tuệ số này xin gửi đến bạn đọc một số tin tức chung về Nhượng quyền Thương mại trong lĩnh vực Sở hữu trí tuệ:

1. Nhượng quyền thương mại: Cũ người, mới ta

Nhượng quyền thương mại (NQTM) - Franchising - đã ra đời và phát triển trong hơn 6 thập kỷ qua tại nhiều nước Âu - Mỹ. Còn tại Việt Nam, dù đã manh nha hình thành cách đây gần chục năm, nhưng hiện nay NQTM vẫn là phương thức kinh doanh hoàn toàn mới. Tuy nhiên, theo ông Louis Nguyễn - Giám đốc điều hành VinaCapital, môi trường kinh doanh tại Việt Nam đang cải thiện với tốc độ nhanh đã tạo ra cơ hội hấp dẫn cho hình thức NQTM, nhất là trong các ngành hàng tiêu dùng và bán lẻ.

Kinh nghiệm từ các nước

Tại hội thảo “Franchising Vietnam 2005” diễn ra vừa qua ở TP.HCM do VinaCapital phối hợp với Hội Doanh nghiệp G18 tổ chức đã thu hút hàng trăm nhà doanh nghiệp, chuyên gia về NQTM trong nước và quốc tế tham dự. Phát biểu tại hội thảo, ông Albert Kong - Chủ tịch, kiêm Giám đốc điều hành Công ty Asiawide Franchise Consultans Pte. Ltd (Singapore) cho biết: NQTM ngày càng trở nên quan trọng và đang rất “nóng” tại thị trường châu á. Trong đó, Trung Quốc là một trong những thị trường kinh doanh NQTM sôi động nhất, mặc dù cách đây hơn 4 năm, nhiều doanh nghiệp ở quốc gia này chưa hình dung được NQTM là gì.

Theo ông Robert Bannerman - Tùy viên Thương mại Tổng lãnh sự quán Hoa Kỳ tại TP.HCM, NQTM khởi sự từ những năm 40 và đến thập niên 50 thì Ray Kroc, người sáng lập McDonald đã bán giấy phép nhượng quyền với giá 950 USD. Từ đó đến nay, McDonald đã không ngừng phát triển với hơn 31.000 điểm bán tại 60 quốc gia. Số liệu thống kê mới nhất, tại Hoa Kỳ hiện có hơn 550.000 hợp đồng NQTM với lợi nhuận thu được trên 1.530 tỷ USD/năm; còn tại khu vực Bắc Mỹ, hiện có hơn 750.000 hợp đồng NQTM được ký kết... ông Robert Bannerman cũng nói thêm: Tiềm năng phát triển trong lĩnh vực này tại nhiều nước Âu - Mỹ vẫn tiếp tục gia tăng trong những năm tới mà theo dự báo của Hiệp hội NQTM Quốc tế là khoảng 7%/năm. Bài học thành công từ NQTM ở Hoa Kỳ cho thấy, 90% công ty theo hợp đồng thương hiệu tiếp tục hoạt động sau 10 năm; trong khi 82% công ty độc lập phải đóng cửa (nếu chỉ xét trong năm đầu tiên thực hiện hợp đồng NQTM thì chưa tới 5% công ty thất bại, ngược lại có đến 38% công ty độc lập lại không thành công).

NQTM tại Việt Nam - cơ hội kinh doanh mới?

Giữa thập niên 90, ở nước ta đã có một vài doanh nghiệp kinh doanh thiết bị lọc nước do Việt kiều về đầu tư đã đưa ra hình thức NQTM, nhưng thị trường lúc b y giờ chưa thực sự sôi động và bản thân thương hiệu của các doanh nghiệp đó cũng chưa m y nổi tiếng nên đã không thành công. Mãi đến 3 - 4 năm trở lại đây, hình thức NQTM mới rục rịch trở lại với các thương hiệu tên tuổi như Kinh Đô, Trung Nguyên, Lotteria, Phở 24... Theo ông Patrick Ho Lock Yin - Phó tổng giám đốc Công ty cổ phần Kinh Đô, đến nay Kinh Đô có mạng lưới 150 nhà phân phối và trên 30.000 điểm bán lẻ rộng khắp trên cả nước với nhiều chủng loại sản phẩm bánh, kẹo. Trong đó, có nhiều cửa hàng Kinh Đô đã áp dụng phương thức NQTM. Còn đối với Công ty cà phê Trung Nguyên, đây là thương hiệu cà phê số 1 và cũng là doanh nghiệp Việt Nam đầu tiên áp dụng mô hình kinh doanh NQTM. Hiện Trung Nguyên đã có 1.000 quán cà phê ở Việt Nam, Singapore, Nhật Bản, Thái Lan, Trung Quốc và đang tiếp tục phát triển tại Mỹ, Đức, Australia thông qua phương thức NQTM này.

Những tín hiệu mới từ Trung Nguyên, Kinh Đô... như vừa nêu trên là dấu hiệu cho thấy không ít doanh nghiệp Việt Nam đã sớm khẳng định được vị thế của mình trên thương trường và cũng đã biết cách NQTM thành công trong nền kinh tế mở cửa hội nhập quốc tế. Dù vậy, theo nhìn nhận của nhiều chuyên gia về NQTM thì Việt Nam chỉ mới đang trong giai đoạn khởi động nên tiềm năng phát triển trong lĩnh vực này còn rất lớn và chắc chắn sẽ tăng trưởng mạnh trong vài năm tới. Theo ông Louis Nguyễn, trước xu thế phát triển và nhu cầu tiếp cận phương thức kinh doanh NQTM của nhiều doanh nghiệp trong nước, thì “Franchising Vietnam 2005” là cơ hội tốt cho các doanh nghiệp, doanh nhân Việt Nam muốn tìm hiểu các cơ hội đầu tư, cơ hội hợp tác trong lĩnh vực kinh doanh mới mẻ và hấp dẫn này. Còn theo đánh giá của Thương vụ Hoa Kỳ (Tổng lãnh sự quán Hoa Kỳ tại TP.HCM), NQTM là cơ hội kinh doanh lớn đang đến Việt Nam. Đây là công thức thành công lý tưởng cho các doanh nghiệp trong nước như cà phê Trung Nguyên, Highlands Coffee, Phở 24... vì sản phẩm chất lượng, thương hiệu nổi tiếng, đầu tư ít tốn kém nên tỷ lệ thành công lên tới 95%. Đáng chú ý, các ngành hàng tiêu dùng, dịch vụ, bản lẻ đang có xu hướng phát triển nhanh, mở ra nhiều triển vọng và cơ hội kinh doanh NQTM mới cho các doanh nghiệp có thương hiệu mạnh. Để góp phần thúc đẩy phương thức NQTM tại Việt Nam, ông Robert Bannerman cho hay: Với kinh nghiệm trong lĩnh vực này, Thương vụ Hoa Kỳ sẵn sàng hỗ trợ các doanh nghiệp cơ hội tìm hiểu, nghiên cứu thị trường, tham gia hội thảo, triển lãm và kết nối với nhiều đối tác trên thế giới.

NQTM là một phương thức kinh doanh, trong đó bao gồm cả thương hiệu, biểu tượng và sản phẩm hay dịch vụ có chất lượng. Những doanh nghiệp có thương hiệu nổi tiếng muốn bán quyền thương mại là nhằm thúc đẩy kinh doanh tăng trưởng với lợi nhuận hợp lý, tổ chức điều hành gọn nh‹ để giảm thiểu rủi ro đầu tư nhân lực, tăng khả năng khai thác thị trường mới. Đối với người mua quyền thương mại, đấy là hệ thống kinh doanh đã được thử và kiểm nghiệm, tên tuổi thương hiệu đã được thiết lập sẵn và dễ được công chúng chấp nhận, có thể tiếp cận với sự quản lý, pháp lý, hỗ trợ tài chính của nhà nhượng quyền

Nguồn tin lấy từ: http://www.mof.gov.vn

2. Nhượng quyền thương mại - vừa làm vừa lo

Tập đoàn Nam An đang sở hữu nhiều nhà hàng Việt Nam cao cấp và chuỗi 12 tiệm Phở 24 trong, ngoài nước theo hình thức nhượng quyền thương mại. Cũng vì thế mà Giám đốc điều hành Lý Quí Trung luôn ở trong tư thế chuẩn bị cho các vụ kiện vi phạm bản quyền.

Chỉ trong vòng 2 năm, thương hiệu Phở 24 của tập đoàn Nam An đã phát triển được chuỗi 12 tiệm theo hình thức nhượng quyền thương mại (franchise) tại TP HCM, Huế, Đà Nẵng, Hà Nội và Indonesia. Theo đúng nguyên tắc franchise, các tiệm Phở 24 đều phải tuân thủ những quy định kinh doanh chung, từ cách trang trí nội thất, vật dụng đến quy trình nấu phở... Thế nhưng mới đây, Nam An phát hiện một cửa hàng nhượng quyền (franchisee) làm trái quy định khi tìm cách tiết giảm chi phí hoạt động bằng việc giảm số lượng thịt trong tô phở, tắt máy lạnh..., khiến nhiều khách hàng phàn nàn. "Cũng may trường hợp này được phát hiện sớm trước khi gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến toàn bộ uy tín của chuỗi thương hiệu Phở 24", ông Lý Quí Trung cho biết.

Theo ông Trung, sự cố này thường xuyên xảy ra đối với loại hình franchise. Một dạng "tai nạn" khác cũng thường gặp là thương hiệu "nhái", một loại hàng giả thương hiệu. Ông Nguyễn Trần Quang, chuyên gia tư vấn thương hiệu Công ty cà phê Trung Nguyên cho biết, là công ty trong nước đầu tiên áp dụng mô hình kinh doanh franchise, đến nay Trung Nguyên đã có 1.000 cửa hàng nhượng quyền trong và ngoài nước, nhưng "cũng đã có đến vài trăm cửa hàng Trung Nguyên giả mà không thể xử lý được", ông Quang nói.

Rủi ro trong chuỗi nhượng quyền thương mại không nhỏ. Ông Albert Kong, Chủ tịch Công ty Asiawide Franchise cho rằng, bên cạnh những thế mạnh như hiệu quả kinh doanh cao, tiềm lực tài chính mạnh, nhiều cơ hội lấn sân sang các lĩnh vực khác, mặt trái của franchise chính là nguy cơ đánh mất uy tín của một thương hiệu, mất quyền kiểm soát doanh nghiệp và mối nguy từ những đối thủ tiềm tàng cũng như người nhượng quyền không trung thực.

Ông Lý Quí Trung cho biết, để đề phòng rủi ro, tập đoàn Nam An đã đăng ký sở hữu trí tuệ nhãn hiệu và biểu tượng Phở 24 tại Việt Nam và các nước khác trên thế giới. "Chúng tôi quan tâm đến vấn đề bản quyền kể cả đối với những chi tiết nhỏ nhặt nhất như bàn ghế, cách bày trí nhà hàng, cách trình bày thức ăn, quy trình nấu phở..., tất cả đều được đăng ký sở hữu bản quyền", ông Trung "bật mí". Có thể tạm yên tâm kinh doanh nhưng ở khía cạnh nào đó, ông vẫn thấy bất lực trước hàng "nhái" vì sự nhiêu khê, rắc rối trong quá trình khiếu kiện ở Việt Nam.

Luật sư Fred Burke, Công ty Baker & McKenzie cho rằng, các nhà nhượng quyền thương mại (franchisor) phải luôn chuẩn bị cẩn thận các hợp đồng chuyển nhượng để tránh phiền phức khiếu kiện về sau. Theo luật sư Fred Burke, cần phải phân biệt rõ giữa hợp đồng franchise hay đơn giản chỉ là hợp đồng cung cấp dịch vụ, chuyển giao công nghệ, hợp đồng thương mại... để có những quy định cụ thể và xác định cơ quan Nhà nước sẽ phải đến để đăng ký hợp đồng.

Không có một hợp đồng mẫu nào cho loại hình franchise. Có thể đó là tổng hợp các loại hợp đồng hoặc từng loại hợp đồng riêng lẻ", ông Fred Burke nói. Ông cũng cho rằng, nhất thiết phải đăng ký hợp đồng tại các cơ quan Nhà nước để đảm bảo giá trị. Chẳng hạn, hợp đồng franchise thuộc loại chuyển giao công nghệ sẽ phải đến đăng ký tại Bộ Công nghiệp. Hợp đồng franchise đúng nghĩa, theo ông Fred Burk, hiện nay Luật thương mại vừa được thông qua tháng 6 có quy định, nhưng chưa có văn bản hướng dẫn thi hành nên chưa thực hiện đăng ký được.

Luật sư Fred Burk cũng nhắc nhở các franchisor, khi soạn thảo hợp đồng phải hết sức cẩn trọng, chính xác nhằm đảm bảo quyền lợi của mình trong hoạt động chuyển nhượng thương hiệu. Ông cho biết: "Có 4 rủi ro cho hợp đồng franchise, đặc biệt là khi không đăng ký. Đó là khả năng vô hiệu hợp đồng; không lấy được tiền bản quyền; không tính được phí chuyển nhượng; phạt hợp đồng". Các franchisor gặp rất nhiều khó khăn đối với loại hợp đồng franchise, đặc biệt là những vụ kiện thương mại trong trường hợp hợp đồng soạn thảo không đảm bảo đầy đủ.

Cũng vì lý do này, Công ty bất động sản Hoàng Quân tại TP HCM tỏ ra hết sức dè dặt khi có nhiều lời đề nghị được nhượng quyền thương hiệu Hoàng Quân và chuyển giao công nghệ kinh doanh bất động sản. "Tiêu chí nào để quản lý các nhà nhận chuyển nhượng này và bảo vệ thương hiệu? Chúng tôi không đủ tự tin và kiến thức để triển khai nhượng quyền thương hiệu", đại diện Công ty Hoàng Quân băn khoăn

Phan Anh thực hiện
Nguồn lấy từ http://vnexpress.net
 

3. Nhượng quyền thương mại, cơ hội và rủi ro

Nếu một ngày nào đó bỗng chốc bạn muốn "sở hữu" McDonald's hay Kentucky Fried Chicken thì đừng ngại vì bạn hoàn toàn có khả năng đó nhờ Franchising (tạm dịch là nhượng quyền thương mại). Tuy nhiên, bạn chỉ có thể "sở hữu" thương hiệu trong một thời gian nhất định theo thoả thuận tại hợp đồng với người thật sự sở hữu thương hiệu đó.

Có thể "diễn nôm" franchising như là một hình thức kinh doanh mà doanh nghiệp nhượng quyền sẽ trao cho bên được nhượng quyền được sử dụng mô hình kinh doanh, kỹ thuật, sản phẩm hay dịch vụ trên thương hiệu của mình. Đổi lại, bên được nhượng quyền phải trả cho bên nhượng quyền chi phí sử dụng bản quyền hay chiết khấu phần trăn doanh thu theo thời gian mà hai bên thoả thuận.

Chính vì thế, những nghiên cứu gần đây nhất đã cho thấy 90% công ty theo hợp đồng thương hiệu tại Hoa Kỳ tiếp tục hoạt động sau 10 năm trong khi 82% công ty độc lập phải đóng cửa và cũng chỉ có 5% công ty theo hợp đồng thương hiệu thất bại trong năm đầu tiên so với 38% công ty độc lập. Vì sao cơ hội thành công của người được nhượng quyền thương mại lại cao như vậy? Đó là vì người được nhượng quyền được trao không chỉ quyền sử dụng thương hiệu mà cả bí quyết kinh doanh, vận hành doanh nghiệp theo những quy tắc đã được chứng thực là thành công của bên nhượng quyền.

Tại Việt Nam đã có một số doanh nghiệp tiên phong trong lĩnh vực nhượng quyền thương mại như cà phê Trung Nguyên, Phở 24, Lotteria và gần đây nhất là Kinh Đô. Ông Abert Kong, Chủ tịch công ty Asiawide Franchise Consultants, đơn vị chuyên tư vấn và hỗ trợ về nhượng quyền cho biết, điều cốt lõi của pháp lý trong nhượng quyền đó chính là hợp đồng nhượng quyền. Hợp đồng này thể hiện cam kết của người nhượng quyền đòi người nhận nhường quyền bằng văn bản, trong đó quy định các điều kiện người nhân nhượng quyền phải tuân theo khi thực hiện nhượng quyền. Các yếu tố về kiểm soát quản trị, kinh tế sẽ được quy định trong hợp đồng nhượng quyền. Chính vì thế, hoạt động nhượng quyền sẽ không phát triển tại một quốc gia nếu như khung pháp lý về nhượng quyền không hoàn chỉnh bởi lẽ franchising tuy mang lại nhiều lợi nhuận cho cả hai bên nhưng đồng thời lại có thể là nguy cơ lớn cho hai phía nếu người được nhượng quyền không trung thực, có mưu toan chiếm đoạt thương hiệu, làm trái đến uy tín thương hiệu và nếu bên nhượng quyền không thực hiện đầy đủ cam kết hỗ trợ kinh doanh của mình.

Ông Lý Quý Trung, Giám đốc điều hành Tập đoàn Nam An, đơn vị đang thực hiện franchising Phở 24 cho biết, đã có trường hợp một cửa hàng nhượng quyền của Phở 24 có những dấu hiệu làm trái những cam kết đã quy định trong hợp đồng. May mà điều này đã được phát hiện và sửa đổi nếu không thì không biết thương hiệu Phở 24 sẽ như thế nào. Theo ông Trung, chỉ cần bớt chút thịt trong phở, giảm chút máy lạnh trong quán là Phở 24 đã trở nên "khác biệt" và người đã quen sử dụng dịch vụ của Phở 24 phát hiện ra ngay. Bởi thế, dù đã rất chặt chẽ trong hợp đồng nhưng lúc nào Nam An cũng trong tư thế sẵn sàng với các vụ kiện vi phạm bản quyền mặc dù cũng không bao giờ mong muốn điều đáng tiếc xảy ra.

Ông Nguyễn Trần Quang, Giám đốc thương hiệu cà phê Trung Nguyên, doanh nghiệp đầu tiên tại Việt Nam thực hiện nhượng quyền cho chuỗi các quán cà phê Trung Nguyên cũng đã than thở về tình trạng "giả mạo" Trung Nguyên. Hiện doanh nghiệp này có đến hơn ngàn quán cà phê nhượng quyền trong và ngoài nước, nhưng cũng đã có không ít các trường hợp vẫn là quán cà phê Trung Nguyên, vẫn cách bày trí đó nhưng giữa chủ nhân thật sự và chủ quán chẳng có mối liên hệ nào. Ông Quang cho rằng, đây là tình trạng vi phạm bản quyền nhưng tiếc thay, khó có thể xử lý triệt để.

Vậy Việt Nam hiện đã có luật về nhượng quyền thương hiệu hay chưa? Theo ông Fred Burke, luật sư của Công ty luật Baker McKenzies Vietnam cho biết, tuy Luật Thương mại sửa đổi đã có điều khoản về hợp đồng franshising, nhưng do chưa có Nghị định hướng dẫn thi hành nên cũng rất khó áp dụng. Tới nay Bộ Thương mại đang tích cực thảo luận và sẽ có những quy định riêng cho nhượng quyền thương mại.

Với những doanh nghiệp trong nước muốn nhượng quyền thương hiệu, ông Fred cho rằng, phải đăng ký hợp đồng chuyển nhượng khi tiến hành ký kết để đảm bảo hiệu lực của hợp đồng này. Bên cạnh đó, khi soạn thảo hợp đồng, hai bên cần phải hết sức thận trọng bởi khả năng vô hiệu hợp đồng, không lấy được tiền hợp đồng, không tính được chi phí hợp đồng, phạt hợp đồng là rất cao, nhất là khi không đăng ký. Về phía người được nhượng quyền, ông Abert Kong đưa ra lời khuyên, nhượng quyền thương mại không phải là "thảm trải hoa hồng" mà là một thách thức thật sự. Chính vì thế, người được nhượng quyền phải luôn theo sát việc kinh doanh.
 

Nguồn tin lấy từ: http://www.moi.gov.vn

4. Nhượng quyền thương mại-cơn lốc mới trên thị trường VN

Dilmah, Qualitea, Jollibee, KFC, Cafe Trung Nguyên... đang hoạt động rất hiệu quả ở Việt Nam theo hình thức franchising (nhượng quyền thương mại). Đây mới chỉ là sự bắt đầu của một làn sóng mới đang nổi lên. Hàng loạt tập đoàn bán lẻ, đồ ăn nhanh sẽ ồ ạt vào Việt Nam sau thời điểm gia nhập WTO dưới hình thức franchising. Nếu DN Việt Nam không nắm bắt nhanh hình thức này thì có thể sẽ bị thiệt thòi, đặc biệt trong thị trường bán lẻ.

Fanchising tại Việt Nam - cuộc chiến mới bắt đầu

Hiện franchising đã xuất hiện ở mọi khu vực trên thế giới và tại đa số các quốc gia với 16.000 hệ thống trên toàn cầu. Nhượng quyền thương mại, hay franchising là phương thức kinh doanh được các tập đoàn lớn trên thế giới, đặc biệt trong lĩnh vực phân phối, dịch vụ sử dụng.

Có thể hiểu một cách nôm na về hoạt động nhượng quyền thương mại như sau: bên nhượng quyền trao cho bên nhận quyền sử dụng mô hình, kỹ thuật kinh doanh, sản phẩm dịch vụ dưới thương hiệu của mình và nhận lại một khoản phí hay % doanh thu trong thời gian nhất định

Các nhãn hiệu đồ ăn nhanh McDonald's, KFC, Jollibee, kem Carvel, siêu thị 7-Eleven... đã trở nên quen thuộc với người tiêu dùng trên khắp thế giới, nhưng ít người để ý rằng bí quyết thành công của họ chính là phương thức kinh doanh frachising.

Nhiều nhà đầu tư tại thị trường Việt Nam cũng đang tính chuyện làm ăn theo mô hình franchising như Lotteria với chuỗi 9 cửa hàng. Hệ thống này dự tính khi phát triển đến 20 cửa hàng sẽ mở rộng theo mô hình franchising.
Vì sao franchising?
Một trong những DN Việt Nam đầu tiên nhạy bén nắm hình thức kinh doanh franchising phải kể đến là Trung Nguyên. Thành lập từ giữa năm 1996, đến nay, thương hiệu Trung Nguyên đã có mặt trên 63 tỉnh thành. Từ 1998-2004, Trung Nguyên đã có khoảng trên 500 quán cà phê nhượng quyền chính thức.

Theo ông Nguyễn Trần Quang, Giám đốc Tiếp thị của Công ty Cà phê Trung Nguyên, để được trưng biển Trung Nguyên, các quán cà phê đều phải ký hợp đồng ràng buộc với công ty. Họ sẽ phải bài trí quán theo một phong cách thống nhất, pha chế cà phê theo một công thức nhất quán của Trung Nguyên. Phía Trung Nguyên không hề thu phí chuyển nhượng đối với những quán này. Ngược lại, phía Trung Nguyên có những sự giám sát nhất định về mặt kỹ thuật pha chế, cách thức quản lý với những quán này. Với phương thức kinh doanh này, Trung Nguyên đã không chỉ thành công trong nước mà còn có mặt tại nhiều nước như: Nhật Bản, Campuchia, Singapore, Thái Lan... Họ đang có tham vọng mở rộng danh tiếng sang Philippines, Trung Quốc, Hàn Quốc...

Với bên nhận quyền, nhất là những người mới bắt đầu bước vào kinh doanh thì franchising là cách lựa chọn đảm bảo giảm thiểu rủi ro vì không phải trải qua giai đoạn xây dựng và phát triển ban đầu. Mặt khác, nếu thương hiệu có uy tín thì họ sẽ dễ dàng được thị trường chấp nhận.

Ông Đoàn Đình Hoàng, Giám đốc Công ty Tư vấn Masso nhận định rằng: ''Franchising là một trong những phương thức đầu tư khôn ngoan và chắc chắn nhất''. Theo nghiên cứu của Phòng Thương mại Mỹ, từ năm 1974 đến nay, trung bình chưa đến 5% DN trong lĩnh vực nhượng quyền thất bại so với tỷ lệ 30%-65% trong các lĩnh vực khác.

Với những DN Việt Nam đang có tham vọng mở rộng ra thị trường thế giới, nhưng chưa đủ sức để tấn công trực tiếp các thị trường lớn đầy tiềm năng như Mỹ, EU hay Nhật Bản thì franchising quả là một bước đi phù hợp. Nhượng quyền thương mại sẽ giúp các DN xâm nhập một cách gián tiếp vào những thị trường này với chi phí thấp nhất, đồng thời đây cũng là cách hữu hiệu để bảo vệ nhãn hiệu của DN tại thị trường nước ngoài.

Các mặt hàng truyền thống Việt Nam như hàng thủ công, mỹ nghệ, may mặc, thực phẩm là những sản phẩm tiềm năng có thể áp dụng mô hình franchising. Tháng 8/2002, AQ Silk đã chuyển nhượng thành công nhãn hiệu của mình tại Mỹ với giá 100.000USD. Mới đây, Phở 24 tại TP.HCM cũng đã thành công với phương thức này. Hiện, danh sách xin nhượng quyền của họ có nhiều khách hàng đến từ Mỹ, Nhật, Hàn Quốc.

Cần sớm có luật điều chỉnh

Mặc dù có nhiều ưu điểm nhưng franchising là mô hình kinh doanh dễ nảy sinh tranh chấp nhất, đặc biệt là những tranh chấp về doanh thu. Bên nhượng quyền có thể kiểm soát được khoản doanh thu cụ thể của bên nhận quyền để tính %, trong khi quyền quản lý hoàn toàn thuộc về bên nhận quyền.

Mặt khác, mở rộng theo hình thức franchising, DN cũng phải đối mặt với nguy cơ sẽ bị giảm uy tín thương hiệu nếu bên nhận quyền không thực hiện đúng cam kết. Ví dụ như chỉ một vệt bẩn trên tấm biển Cafe Trung Nguyên hay một thái độ bất lịch sự của khách hàng cũng có thể làm giảm uy tín Trung Nguyên, điều này Trung Nguyên khó có thể kiểm soát hết.

Chia sẻ vấn đề này, ông Nguyễn Trần Quang, Giám đốc Tiếp thị Công ty Cà phê Trung Nguyên cho biết: ''Ở Việt Nam từ trước đến nay chưa có một mô hình franchising nào để chúng tôi nghiên cứu. Chúng tôi đều phải tự học hỏi, bươn chải. Chính vì phải tự tìm tòi nên Trung Nguyên đã phải trả giá rất nhiều trong quá trình xây dựng thương hiệu. Hiện, mối liên kết với các franchise của chúng tôi hoàn toàn dựa vào cam kết kinh doanh hay đạo đức của hai bên. Nếu hoạt động này có hành lang pháp lý thì sẽ tạo thuận lợi cho chúng tôi rất nhiều''.

Dự thảo Luật Thương mại do Bộ Thương mại soạn thảo đã đưa hoạt động nhượng quyền thương mại vào và đang lấy ý kiến rộng rãi của nhiều giới. Trao đổi với VietNamNet, ông Trương Quang Hoài Nam, Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Thương mại khẳng định: ''Đây là thời điểm thích hợp để đưa hoạt động nhượng quyền thương mại vào Luật Việt Nam. Tuy nhiên, vì đây là hoạt động rất mới mẻ ở Việt Nam nên xây dựng một hành lang pháp lý phù hợp là điều không đơn giản''. Ông cũng cho biết, Bộ Thương mại đã đưa vào Dự thảo Luật quy định thương nhân Việt Nam và thương nhân nước ngoài hoạt động thương mại tại Việt Nam muốn nhượng quyền thương mại phải đăng ký với Bộ Thương mại. Với việc đăng ký này, Bộ Thương mại sẽ giúp đỡ DN về mặt thông tin để không gặp rủi ro trong việc ký kết các hợp đồng nhượng quyền.

 

Phương Thanh thực hiện
Nguồn tin lấy từ: http://vietnamnet.vn

5. Sẽ bùng nổ nhượng quyền thương hiệu

Crestar, Informatics Vietnam, USA’s Sign-A-Rama, Pasta Fresca và Walking Cultura - công ty nhượng quyền thương mại nổi tiếng của Singapore, Thái Lan, Malaysia cùng với thương hiệu của Việt Nam như Trung Nguyên, Phở 24, Lotteria, TapioCup... đã đến tham dự và triển lãm tại cuộc hội thảo về nhượng quyền thương mại đầu tiên tại Việt Nam

Cuộc hội thảo này do VinaCapital và Nhóm các DN phía Nam (G18) tổ chức tại TP.HCM, với mục đích cùng chia sẻ kinh nghiệm và tìm đối tác nhượng quyền thương mại. Sự có mặt của gần 100 DN trong nước, vượt quá mong đợi của Ban tổ chức hội thảo chứng tỏ sự quan tâm của DN đến phương thức kinh doanh này. Các chuyên gia trong lĩnh vực này dự báo, nhượng quyền thương hiệu (franchising) sẽ bùng nổ ở Việt Nam trong thời gian tới.

Cơ hội từ nhiều phía Các DN nước ngoài có mặt tại hội thảo đều đưa ra lời mời nhận nhượng quyền thương hiệu với DN Việt Nam. Ông S.K Nair đại diện tổ chức đào tạo Informatisc Vietnam nói: “DN nào muốn franchising hãy liên hệ với tôi”. Còn ông Peerapong Kitivathpokawat, đại diện thương hiệu lớn nhất thế giới trong cung cấp dịch vụ làm bảng hiệu là USA’s Sign-A-Rama mong muốn tìm một nhà kinh doanh để cấp quyền nhượng quyền thương mại của USA’s Sign-A-Rama cho DN ở Việt Nam. Việt Nam cũng là thị trường tiềm năng mà Pasta Fresca, thương hiệu của chuỗi nhà hàng Italia trên thế giới đang nhắm tới. Ông Wong Peng Tat, Giám đốc Pasta Fresca bật mí sẽ tìm 3 đối tác nhượng quyền kinh doanh tại TP.HCM, Huế và Hà Nội.

DN trong nước cũng đang có nhu cầu lớn về người nhận quyền kinh doanh. Phở 24 có kế hoạch mở thêm 97 tiệm theo hình thức nhượng quyền ở cả trong và ngoài nước. Kinh Đô dự tính trong 3 năm tới sẽ nhượng quyền kinh doanh tiệm bánh Kinh Đô cho 100 cửa hàng trên cả nước. TapioCup, một thương hiệu trà mới ra đời cũng bộc lộ kế hoạch bành trướng thông qua các cửa hàng nhượng quyền, trước tiên là tự mở cửa hàng kinh doanh tại các cao ốc thương mại lớn ở TP.HCM.

Ông Robert Bannerman, Tùy viên Thương mại tổng lãnh sự quán Hoa Kỳ, Thương vụ Hoa Kỳ TP.HCM nhận xét, nhượng quyền kinh doanh là công thức thành công lý tưởng cho doanh nhân Việt Nam. Thành công của Cà phê Trung Nguyên, Highlands coffee, Phở 24, KFC chỉ là phần nổi của tảng băng chìm. Hình thức nhượng quyền kinh doanh có thể áp dụng cho mọi lĩnh vực hàng tiêu dùng (quần áo, mỹ phẩm, đồ gỗ, đồ dùng trong nhà...) dịch vụ (vệ sinh, vẽ, sửa chữa điện thoại di động, sửa xe gắn máy...), bán lẻ (hàng gia dụng, cửa hàng băng đĩa nhạc và video). Theo các chuyên gia, nền kinh tế tăng trưởng cao, dân số trẻ là điều kiện lý tưởng để phát triển phương thức nhượng quyền kinh doanh thương mại ở Việt Nam. Trên thực tế, phương thức kinh doanh nhận nhượng quyền kinh doanh đã khá thành công ở nước ta. Đại diện cà phê Trung Nguyên cho biết, hơn 90% quán cà phê ký hợp đồng nhận nhượng quyền kinh doanh trực tiếp của Trung Nguyên đã ký tiếp hợp đồng chứng tỏ sự thành công của phương thức kinh doanh này. Phí nhận chuyển nhượng không phải là điều kiện quan trọng. Phí nhượng quyền là vấn đề được DN đặc biệt quan tâm. Theo các chuyên gia trong lĩnh vực này, để nhận nhượng quyền thương mại, DN phải trả hai khoản phí mua bản quyền và phí thường xuyên (royalties). Tùy theo từng lĩnh vực mà mức phí nhượng quyền kinh doanh khác nhau. Ông Lý Quý Trung, Giám đốc Nam An Group cho biết, trong lĩnh vực nhà hàng, mức phí bản quyền khoảng 15 - 30.000 USD, còn phí thường xuyên khoảng 2 - 6%/năm. Ông Robert Bannerman cho biết, ở Mỹ thông thường phí nhượng quyền là 200.000 USD hoặc lên đến hàng triệu USD khi mua lại quyền kinh doanh

khách sạn, khu nghỉ dưỡng lớn. Phí thường xuyên khoảng 4 - 15%. Thêm vào đó, để khởi sự kinh doanh, một người nhận nhượng quyền kinh doanh cần khoảng 10 - 25.000 USD. Tuy nhiên, theo các DN thì tài chính là điều kiện cần thiết, nhưng không phải là điều kiện quan trọng nhất mà sự tin tưởng, sự say mê của người nhận nhường quyền kinh doanh với thương hiệu họ lựa chọn mới là yếu tố quyết định. Bởi đây chính là điều kiện để người nhận nhượng quyền theo đuổi mục tiêu và chấp hành những nguyên tắc trong xây dựng, phát triển thương hiệu mà người nhượng quyền kinh doanh đã xây dựng.Những rủi ro.Trong khi dự báo về khả năng bùng nổ phương thức nhượng quyền kinh doanh, một phương thức kinh doanh có tỷ lệ thành công trên thế giới hơn 90%, ở Việt Nam thì các chuyên gia cũng đề nghị DN thận trọng trước khi quyết định nhận nhượng quyền kinh doanh. Ông Albert Kong, Công ty

Asiawide Franchise Consultant cho biết, ở Trung Quốc, một công ty cà phê đã biến mất sau khi thu rất nhiều tiền để nhượng quyền kinh doanh. Ông S.K Nair Phair khuyến cáo, DN cần tìm hiểu kỹ mức độ thành công, mức độ hỗ trợ của DN nhượng quyền thương mại cho người nhận nhượng quyền “vì một người nhượng quyền thương hiệu tốt sẽ giúp người nhận quyền yên tâm về các vấn đề kỹ thuật, công nghệ...”. Theo Luật sư Fred Burke, đại diện Công ty Luật Baker Mckenziew thì luật về nhượng quyền kinh doanh ở các nước thường quy định cung cấp đầy đủ thông tin và nộp hồ sơ nhượng quyền kinh doanh cho các cơ quan của chính phủ để đảm bảo quyền lợi của người nhận nhượng quyền kinh doanh

 

Nguồn tin lấy từ: http://www.vir.com.vn

Công ty tư vấn luật LEADCO

Cá nhân và tổ chức sử dụng thông tin của SMEnet phải ghi rõ địa chỉ http://www.SMEnet.com.vn

Góp ý xin gửi thư về webmaster@smenet.com.vn

Web site này do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI)
và Tổ chức Hợp tác Kỹ thuật Đức (GTZ) hợp tác phát triển